Dashboard එකට යන්න
A/L Physics Resources

Ultimate Formula Cheat Sheet 🧮

සංකීර්ණ සූත්‍ර, ඒකක සහ කෙටි විස්තර සියල්‍ල එකම තැනකින්. විභාගයට යන්න කලින් සූත්‍ර ටික මතක් කර ගන්න පහළින් සෙවුමක් කරන්න.

විෂය ඛණ්ඩය තෝරන්න (Select Category)

සමීකරණ ගණන: 47

FORMULA #01යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

රේඛීය චලිතයේ අවසාන ප්‍රවේගය (Final Velocity in Linear Motion)

ඒකාකාර ත්වරණයෙන් චලිත වන වස්තුවක t කාලයකට පසු අවසාන ප්‍රවේගය සෙවීම.

v=u+at\displaystyle v = u + at
vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)uආරම්භක ප්‍රවේගය (ms⁻¹)aත්වරණය (ms⁻²)tකාලය (s)
SI Unitms−1m s^{-1}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

රේඛීය චලිතයේ අවසාන ප්‍රවේගය (Final Velocity in Linear Motion)

🚗 සිද්ධිය: මෝටර් රථයක් නිශ්චලතාවයේ සිට 2 ms⁻² ක නියත ත්වරණයකින් තත්පර 5ක් ගමන් කරයි.

0m5m10m15m20m25m
🚗
Initial u: 0 ms⁻¹
Accel a: 2 ms⁻²
Time t: 0.0 s
Distance s: 0.0 m
Result Velocity v:v = 0 + (2 × 0.0) = 0.0 ms⁻¹
FORMULA #02යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

රේඛීය චලිතයේ විස්ථාපනය (Displacement in Linear Motion)

ඒකාකාර ත්වරණයෙන් චලිත වන වස්තුවක t කාලයක් තුළ විස්ථාපනය සෙවීම.

s=ut+12at2\displaystyle s = ut + \frac{1}{2}at^2
sවිස්ථාපනය / දුර (m)uආරම්භක ප්‍රවේගය (ms⁻¹)tකාලය (s)aත්වරණය (ms⁻²)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

රේඛීය චලිතයේ විස්ථාපනය (Displacement in Linear Motion)

🚗 සිද්ධිය: මෝටර් රථයක් 5 ms⁻¹ ක ආරම්භක ප්‍රවේගයෙන් සහ 2 ms⁻² ක නියත ත්වරණයකින් තත්පර 4ක් ගමන් කරයි.

0m10m20m30m36m
🚗
Initial u: 5 ms⁻¹
Accel a: 2 ms⁻²
Time t: 0.0 s
Result s:s = (5×0.0) + (0.5×2×0.0²) = 0.0 m
FORMULA #03යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කාලය රහිත රේඛීය චලිත සමීකරණය (Velocity-Displacement Equation)

කාලය නොදන්නා විට අවසාන ප්‍රවේගය හෝ විස්ථාපනය ගණනය කිරීම.

v2=u2+2as\displaystyle v^2 = u^2 + 2as
vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)uආරම්භක ප්‍රවේගය (ms⁻¹)aත්වරණය (ms⁻²)sවිස්ථාපනය / දුර (m)
SI Unit(ms−1)2(m s^{-1})^2
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කාලය රහිත රේඛීය චලිත සමීකරණය (Velocity-Displacement Equation)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

කාලය නොදන්නා විට අවසාන ප්‍රවේගය හෝ විස්ථාපනය ගණනය කිරීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

v2=u2+2asv^2 = u^2 + 2as
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #04යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

නිව්ටන්ගේ දෙවන නියමය (Newton's Second Law)

වස්තුවක් මත ක්‍රියා කරන සම්ප්‍රයුක්ත බලය, එහි ස්කන්ධයේ සහ ත්වරණයේ ගුණිතයට සමාන වේ.

F=ma\displaystyle F = ma
Fබලය (N)mස්කන්ධය (kg)aත්වරණය (ms⁻²)
SI UnitNN
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

නිව්ටන්ගේ දෙවන නියමය (Newton's Second Law)

📦 සිද්ධිය: 5 kg ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවකට 4 ms⁻² ක ත්වරණයක් ලබා දීමට අවශ්‍ය බලය.

StartEnd
➔📦
Mass m: 5 kg
Accel a: 4 ms⁻²
Required Force F:F = 5 × 4 = 20 N
FORMULA #05යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ගම්යතාව (Momentum)

ចලනය වන වස්තුවක ස්කන්ධයේ සහ ප්‍රවේගයේ ගුණිතයයි.

p=mv\displaystyle p = mv
pගම්‍යතාව (kg m s⁻¹)mස්කන්ධය (kg)vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)
SI Unitkgms−1kg m s^{-1}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ගම්යතාව (Momentum)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ចලනය වන වස්තුවක ස්කන්ධයේ සහ ප්‍රවේගයේ ගුණිතයයි.

සමීකරණයේ සංකේත:

p=mvp = mv
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #06යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

යාන්ත්‍රික කාර්යය (Mechanical Work)

බලයක් මගින් වස්තුවක් බලයේ දිශාවට ආනතව විස්ථාපනය කිරීමේදී කරන ලද කාර්යය.

W=Fscos⁡θ\displaystyle W = Fs \cos \theta
Wකළ කාර්යය (J)Fබලය (N)sවිස්ථාපනය / දුර (m)θකෝණය θ (අංශක/රේඩියන්)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

යාන්ත්‍රික කාර්යය (Mechanical Work)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

බලයක් මගින් වස්තුවක් බලයේ දිශාවට ආනතව විස්ථාපනය කිරීමේදී කරන ලද කාර්යය.

සමීකරණයේ සංකේත:

W=Fscos⁡θW = Fs \cos \theta
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #07යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

චාලක ශක්තිය (Kinetic Energy)

v ප්‍රවේගයකින් චලනය වන m ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවක් සතු ගතික ශක්තිය.

Ek=12mv2\displaystyle E_k = \frac{1}{2}mv^2
Eₖචාලක ශක්තිය (J)mස්කන්ධය (kg)vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

චාලක ශක්තිය (Kinetic Energy)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

v ප්‍රවේගයකින් චලනය වන m ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවක් සතු ගතික ශක්තිය.

සමීකරණයේ සංකේත:

Ek=12mv2E_k = \frac{1}{2}mv^2
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #08යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ගුරුත්වාකර්ෂණ විභව ශක්තිය (Gravitational Potential Energy)

ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රයක් තුළ h උසකින් තබා ඇති වස්තුවක් සතු ශක්තිය.

Ep=mgh\displaystyle E_p = mgh
Eₚවිභව ශක්තිය (J)mස්කන්ධය (kg)gගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණය (~9.81 ms⁻²)hඋස / ගැඹුර (m)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ගුරුත්වාකර්ෂණ විභව ශක්තිය (Gravitational Potential Energy)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රයක් තුළ h උසකින් තබා ඇති වස්තුවක් සතු ශක්තිය.

සමීකරණයේ සංකේත:

Ep=mghE_p = mgh
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #09යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ක්ෂමතාව (Power)

කාර්යය කිරීමේ සීඝ්‍රතාව හෙවත් ශක්තිය වැය වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි.

P=Wt or P=Fv\displaystyle P = \frac{W}{t} \text{ or } P = Fv
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)Wකළ කාර්යය (J)tකාලය (s)Fබලය (N)vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)
SI UnitWW
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ක්ෂමතාව (Power)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

කාර්යය කිරීමේ සීඝ්‍රතාව හෙවත් ශක්තිය වැය වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=Wt or P=FvP = \frac{W}{t} \text{ or } P = Fv
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #10පදාර්ථයේ ගුණ

ඝනත්වය (Density)

ද්‍රව්යයක ඒකක පරිමාවක අඩංගු ස්කන්ධයයි.

ρ=mV\displaystyle \rho = \frac{m}{V}
ρඝනත්වය (kg m⁻³)mස්කන්ධය (kg)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)
SI Unitkgm−3kg m^{-3}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයපදාර්ථයේ ගුණ

ඝනත්වය (Density)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ද්‍රව්යයක ඒකක පරිමාවක අඩංගු ස්කන්ධයයි.

සමීකරණයේ සංකේත:

ρ=mV\rho = \frac{m}{V}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #11පදාර්ථයේ ගුණ

පීඩනය (Pressure)

පෘෂ්ඨයක ඒකක වර්ගඵලයක් මත ලම්බකව ක්‍රියා කරන බලයයි.

P=FA\displaystyle P = \frac{F}{A}
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)Fබලය (N)Aවර්ගඵලය (m²)
SI UnitPaPa
ප්‍රායෝගික උදාහරණයපදාර්ථයේ ගුණ

පීඩනය (Pressure)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පෘෂ්ඨයක ඒකක වර්ගඵලයක් මත ලම්බකව ක්‍රියා කරන බලයයි.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=FAP = \frac{F}{A}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #12යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ද්‍රවස්ථිති පීඩනය (Hydrostatic Pressure)

\rho ඝනත්වයක් ඇති ද්‍රවයක h ගැඹුරකදී ද්‍රව කඳ මගින් ඇති කරන පීඩනය.

P=hρg\displaystyle P = h\rho g
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)hඋස / ගැඹුර (m)ρඝනත්වය (kg m⁻³)gගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණය (~9.81 ms⁻²)
SI UnitPaPa
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ද්‍රවස්ථිති පීඩනය (Hydrostatic Pressure)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

\rho ඝනත්වයක් ඇති ද්‍රවයක h ගැඹුරකදී ද්‍රව කඳ මගින් ඇති කරන පීඩනය.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=hρgP = h\rho g
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #13පදාර්ථයේ ගුණ

උත්ප්‍ලාවකතාව / ආකිමිඩීස් තෙරපුම (Upthrust)

ද්‍රවයක ගිලී ඇති වස්තුවක් මත ද්‍රවය මගින් ඇති කරන ඉහළට යොමුවූ සම්ප්‍රයුක්ත බලය.

U=Vρg\displaystyle U = V\rho g
Uආරම්භක ප්‍රවේගය (ms⁻¹)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)ρඝනත්වය (kg m⁻³)gගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණය (~9.81 ms⁻²)
SI UnitNN
ප්‍රායෝගික උදාහරණයපදාර්ථයේ ගුණ

උත්ප්‍ලාවකතාව / ආකිමිඩීස් තෙරපුම (Upthrust)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ද්‍රවයක ගිලී ඇති වස්තුවක් මත ද්‍රවය මගින් ඇති කරන ඉහළට යොමුවූ සම්ප්‍රයුක්ත බලය.

සමීකරණයේ සංකේත:

U=VρgU = V\rho g
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #14යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

හුක් නියමය (Hooke's Law)

ප්‍රත්යාස්ථතා සීමාව තුළ කම්බියක හෝ දුන්නක ඇතිවන විතතිය එයට යොදන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

F=kx\displaystyle F = kx
Fබලය (N)kදුනු නියතය (N m⁻¹)xවිතතිය (m)
SI UnitNN
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

හුක් නියමය (Hooke's Law)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ප්‍රත්යාස්ථතා සීමාව තුළ කම්බියක හෝ දුන්නක ඇතිවන විතතිය එයට යොදන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

සමීකරණයේ සංකේත:

F=kxF = kx
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #15යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

යං මාපාංකය (Young's Modulus)

ඝන ද්‍රව්යයක ප්‍රත්යාස්ථතාව මනින මිනුමයි (ආතන ප්‍රත්යාබලය / ආතන වික්‍රියාව).

Y=FlAe\displaystyle Y = \frac{Fl}{Ae}
yයං මාපාංකය (N m⁻²)Fබලය (N)lදිග (m)Aවර්ගඵලය (m²)eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාව
SI UnitNm−2N m^{-2}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

යං මාපාංකය (Young's Modulus)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ඝන ද්‍රව්යයක ප්‍රත්යාස්ථතාව මනින මිනුමයි (ආතන ප්‍රත්යාබලය / ආතන වික්‍රියාව).

සමීකරණයේ සංකේත:

Y=FlAeY = \frac{Fl}{Ae}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #16තාපය

තාප ධාරිතාව හා උෂ්ණත්ව වෙනස (Heat Capacity & Temp Change)

m ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවක උෂ්ණත්වය වෙනස් කිරීමට ලබා දිය යුතු හෝ ඉවත් කළ යුතු තාප ප්‍රමාණය.

Q=mcΔθ\displaystyle Q = mc\Delta\theta
Qතාප ශක්තිය (J) හෝ ආරෝපණය (C)mස්කන්ධය (kg)cවිශිෂ්ට තාප ධාරිතාව (J kg⁻¹ K⁻¹)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයතාපය

තාප ධාරිතාව හා උෂ්ණත්ව වෙනස (Heat Capacity & Temp Change)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

m ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවක උෂ්ණත්වය වෙනස් කිරීමට ලබා දිය යුතු හෝ ඉවත් කළ යුතු තාප ප්‍රමාණය.

සමීකරණයේ සංකේත:

Q=mcΔθQ = mc\Delta\theta
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #17තාපය

ගුප්ත තාපය (Latent Heat)

උෂ්ණත්වය වෙනස් නොකර වස්තුවක භෞතික අවස්ථාව වෙනස් කිරීමට අවශ්ය තාපය.

Q=ml\displaystyle Q = ml
Qතාප ශක්තිය (J) හෝ ආරෝපණය (C)mස්කන්ධය (kg)lදිග (m)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයතාපය

ගුප්ත තාපය (Latent Heat)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

උෂ්ණත්වය වෙනස් නොකර වස්තුවක භෞතික අවස්ථාව වෙනස් කිරීමට අවශ්ය තාපය.

සමීකරණයේ සංකේත:

Q=mlQ = ml
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #18තාපය

පරිපූර්ණ වායු සමීකරණය (Ideal Gas Law)

පරිපූර්ණ වායුවක පීඩනය, පරිමාව, මවුල ගණන සහ නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය අතර සම්බන්ධය.

PV=nRT\displaystyle PV = nRT
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)nවායු මවුල ප්‍රමාණයRපොදු වායු නියතය (8.314 J mol⁻¹ K⁻¹)Tනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)
SI Unit−-
ප්‍රායෝගික උදාහරණයතාපය

පරිපූර්ණ වායු සමීකරණය (Ideal Gas Law)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පරිපූර්ණ වායුවක පීඩනය, පරිමාව, මවුල ගණන සහ නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය අතර සම්බන්ධය.

සමීකරණයේ සංකේත:

PV=nRTPV = nRT
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #19දෝලන & තරංග

තරංග ප්‍රවේගය (Wave Speed)

ඕනෑම තරංගයක වේගය, එහි සංඛ්යාතය සහ තරංග ආයාමය අතර සම්බන්ධයයි.

v=fλ\displaystyle v = f\lambda
vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)fසංඛ්‍යාතය (Hz)λतरංග ආයාමය (m)
SI Unitms−1m s^{-1}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයදෝලන & තරංග

තරංග ප්‍රවේගය (Wave Speed)

🌊 සිද්ධිය: 10 Hz ක සංඛ්‍යාතයකින් යුත් තරංගයක තරංග ආයාමය 0.5 m වේ.

Frequency f: 10 Hz
Wavelength λ: 0.5 m
Wave Speed v:v = 10 × 0.5 = 5 ms⁻¹
FORMULA #20දෝලන & තරංග

සරල අවලම්භයේ ආවර්ත කාලය (Period of a Simple Pendulum)

l දිගකින් යුත් සරල අවලම්භයක් එක් සම්පූර්ණ දෝලනයක් සඳහා ගත කරන කාලය.

T=2πlg\displaystyle T = 2\pi\sqrt{\frac{l}{g}}
Tනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)lදිග (m)gගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණය (~9.81 ms⁻²)
SI Unitss
ප්‍රායෝගික උදාහරණයදෝලන & තරංග

සරල අවලම්භයේ ආවර්ත කාලය (Period of a Simple Pendulum)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

l දිගකින් යුත් සරල අවලම්භයක් එක් සම්පූර්ණ දෝලනයක් සඳහා ගත කරන කාලය.

සමීකරණයේ සංකේත:

T=2πlgT = 2\pi\sqrt{\frac{l}{g}}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #21විද්‍යුත් & චුම්භක

ඕම්ගේ නියමය (Ohm's Law)

උෂ්ණත්වය නියත විට සන්නායකයක් හරහා ගලන ධාරාව, එහි දෙකෙළවර විභව අන්තරයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

V=IR\displaystyle V = IR
Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)Iධාරාව (A)Rපොදු වායු නියතය (8.314 J mol⁻¹ K⁻¹)
SI UnitVV
ප්‍රායෝගික උදාහරණයවිද්‍යුත් & චුම්භක

ඕම්ගේ නියමය (Ohm's Law)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

උෂ්ණත්වය නියත විට සන්නායකයක් හරහා ගලන ධාරාව, එහි දෙකෙළවර විභව අන්තරයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

සමීකරණයේ සංකේත:

V=IRV = IR
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #22විද්‍යුත් & චුම්භක

විද්යුත් ක්ෂමතාව (Electrical Power)

විද්යුත් පරිපථයක හෝ උපකරණයක විද්යුත් ශක්තිය වැය වීමේ සීඝ්‍රතාවය.

P=VI=I2R=V2R\displaystyle P = VI = I^2 R = \frac{V^2}{R}
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)Iධාරාව (A)Rපොදු වායු නියතය (8.314 J mol⁻¹ K⁻¹)
SI UnitWW
ප්‍රායෝගික උදාහරණයවිද්‍යුත් & චුම්භක

විද්යුත් ක්ෂමතාව (Electrical Power)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

විද්යුත් පරිපථයක හෝ උපකරණයක විද්යුත් ශක්තිය වැය වීමේ සීඝ්‍රතාවය.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=VI=I2R=V2RP = VI = I^2 R = \frac{V^2}{R}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #23විද්‍යුත් & චුම්භක

ශ්‍රේණිගත ප්‍රතිරෝධ (Resistors in Series)

ප්‍රතිරෝධක කිහිපයක් ශ්‍රේණිගතව (එක පෙළට) සම්බන්ධ කළ විට එහි සමක ප්‍රතිරෝධය සෙවීම.

Rs=R1+R2+R3+...\displaystyle R_s = R_1 + R_2 + R_3 + ...
Rප්‍රතිරෝධය (Ω)
SI UnitΩ\Omega
ප්‍රායෝගික උදාහරණයවිද්‍යුත් & චුම්භක

ශ්‍රේණිගත ප්‍රතිරෝධ (Resistors in Series)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ප්‍රතිරෝධක කිහිපයක් ශ්‍රේණිගතව (එක පෙළට) සම්බන්ධ කළ විට එහි සමක ප්‍රතිරෝධය සෙවීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

Rs=R1+R2+R3+...R_s = R_1 + R_2 + R_3 + ...
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #24විද්‍යුත් & චුම්භක

සමාන්තරගත ප්‍රතිරෝධ (Resistors in Parallel)

ප්‍රතිරෝධක කිහිපයක් සමාන්තරගතව සම්බන්ධ කළ විට එහි සමක ප්‍රතිරෝධය සෙවීම.

1Rp=1R1+1R2+...\displaystyle \frac{1}{R_p} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ...
Rප්‍රතිරෝධය (Ω)
SI UnitΩ\Omega
ප්‍රායෝගික උදාහරණයවිද්‍යුත් & චුම්භක

සමාන්තරගත ප්‍රතිරෝධ (Resistors in Parallel)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ප්‍රතිරෝධක කිහිපයක් සමාන්තරගතව සම්බන්ධ කළ විට එහි සමක ප්‍රතිරෝධය සෙවීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

1Rp=1R1+1R2+...\frac{1}{R_p} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ...
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #25දෝලන & තරංග

වීන් විස්ථාපන නියමය (Wien's Displacement Law)

කෘෂ්ණ වස්තුවකින් විමෝචනය වන උපරිම තීව්‍රතාවට අනුරූප තරංග ආයාමය (\lambda_m) සහ එහි නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (T) අතර සම්බන්ධයයි.

λmT=C\displaystyle \lambda_m T = C
λतरංග ආයාමය (m)Tනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)
SI UnitmKm K
ප්‍රායෝගික උදාහරණයදෝලන & තරංග

වීන් විස්ථාපන නියමය (Wien's Displacement Law)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

කෘෂ්ණ වස්තුවකින් විමෝචනය වන උපරිම තීව්‍රතාවට අනුරූප තරංග ආයාමය (\lambda_m) සහ එහි නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (T) අතර සම්බන්ධයයි.

සමීකරණයේ සංකේත:

λmT=C\lambda_m T = C
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #26යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ස්ටෙෆාන් නියමය (Stefan's Law)

පරිපූර්ණ කෘෂ්ණ වස්තුවක ඒකක වර්ගඵලයකින් ඒකක කාලයකදී විමෝචනය වන මුළු විකිරණ ක්ෂමතාව නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වයේ සිව්වන බලයට සමානුපාතික වේ.

E=σT4\displaystyle E = \sigma T^4
Eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවσස්ටෙෆාන්-බෝල්ට්ස්මාන් නියතයTනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)
SI UnitWm−2W m^{-2}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ස්ටෙෆාන් නියමය (Stefan's Law)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පරිපූර්ණ කෘෂ්ණ වස්තුවක ඒකක වර්ගඵලයකින් ඒකක කාලයකදී විමෝචනය වන මුළු විකිරණ ක්ෂමතාව නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වයේ සිව්වන බලයට සමානුපාතික වේ.

සමීකරණයේ සංකේත:

E=σT4E = \sigma T^4
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #27යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කෘෂ්ණ වස්තුවක මුළු විමෝචන ක්ෂමතාව (Total Radiated Power of a Blackbody)

වර්ගඵලය A වන පරිපූර්ණ කෘෂ්ණ වස්තුවකින් විමෝචනය වන මුළු තාප විකිරණ ක්ෂමතාව ගණනය කිරීම.

P=AσT4\displaystyle P = A \sigma T^4
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)Aවර්ගඵලය (m²)σස්ටෙෆාන්-බෝල්ට්ස්මාන් නියතයTනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)
SI UnitWW
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කෘෂ්ණ වස්තුවක මුළු විමෝචන ක්ෂමතාව (Total Radiated Power of a Blackbody)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

වර්ගඵලය A වන පරිපූර්ණ කෘෂ්ණ වස්තුවකින් විමෝචනය වන මුළු තාප විකිරණ ක්ෂමතාව ගණනය කිරීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=AσT4P = A \sigma T^4
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #28යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සාමාන්ය වස්තුවක විමෝචන ක්ෂමතාව (Radiated Power of a Non-Blackbody)

විමෝචකතාව (e) සහිත සාමාන්ය වස්තුවකින් පිටවන මුළු තාප විකිරණ ක්ෂමතාව ගණනය කිරීම.

P=eAσT4\displaystyle P = e A \sigma T^4
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවAවර්ගඵලය (m²)σස්ටෙෆාන්-බෝල්ට්ස්මාන් නියතයTනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)
SI UnitWW
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සාමාන්ය වස්තුවක විමෝචන ක්ෂමතාව (Radiated Power of a Non-Blackbody)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

විමෝචකතාව (e) සහිත සාමාන්ය වස්තුවකින් පිටවන මුළු තාප විකිරණ ක්ෂමතාව ගණනය කිරීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

P=eAσT4P = e A \sigma T^4
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #29යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ෆෝටෝනයක ශක්තිය (Energy of a Photon)

f සංඛ්යාතයක් හෝ \lambda තරංග ආයාමයක් සහිත තනි ෆෝටෝනයක ශක්තිය සෙවීමේ මූලික සමීකරණය.

E=hf=hcλ\displaystyle E = hf = \frac{hc}{\lambda}
Eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවfසංඛ්‍යාතය (Hz)λतरංග ආයාමය (m)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ෆෝටෝනයක ශක්තිය (Energy of a Photon)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

f සංඛ්යාතයක් හෝ \lambda තරංග ආයාමයක් සහිත තනි ෆෝටෝනයක ශක්තිය සෙවීමේ මූලික සමීකරණය.

සමීකරණයේ සංකේත:

E=hf=hcλE = hf = \frac{hc}{\lambda}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #30යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ප්‍ලාන්ක් සමීකරණය (Planck's Equation)

සංඛ්යාතය f වන විද්යුත් චුම්භක විකිරණයක ෆෝටෝන n සංඛ්යාවක මුළු ශක්තිය.

E=nhf\displaystyle E = nhf
Eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවnවායු මවුල ප්‍රමාණයfසංඛ්‍යාතය (Hz)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ප්‍ලාන්ක් සමීකරණය (Planck's Equation)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

සංඛ්යාතය f වන විද්යුත් චුම්භක විකිරණයක ෆෝටෝන n සංඛ්යාවක මුළු ශක්තිය.

සමීකරණයේ සංකේත:

E=nhfE = nhf
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #31යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

දේහලි සංඛ්යාතය හා කාර්ය ශ්‍රිතය (Threshold Frequency and Work Function)

ලෝහ පෘෂ්ඨයකින් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් නිදහස් කිරීම සඳහා අවශ්ය අවම ශක්තිය (කාර්ය ශ්‍රිතය) සහ දේහලි සංඛ්යාතය අතර සම්බන්ධය.

ϕ=hf0\displaystyle \phi = hf_0
ϕකාර්ය ශ්‍රිතය (J)fසංඛ්‍යාතය (Hz)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

දේහලි සංඛ්යාතය හා කාර්ය ශ්‍රිතය (Threshold Frequency and Work Function)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ලෝහ පෘෂ්ඨයකින් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් නිදහස් කිරීම සඳහා අවශ්ය අවම ශක්තිය (කාර්ය ශ්‍රිතය) සහ දේහලි සංඛ්යාතය අතර සම්බන්ධය.

සමීකරණයේ සංකේත:

ϕ=hf0\phi = hf_0
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #32යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

උපරිම චාලක ශක්තිය හා නැවතුම් විභවය (Maximum Kinetic Energy and Stopping Potential)

ප්‍රකාශ විද්යුත් ආචරණයේදී පිටවන ඉලෙක්ට්‍රෝනවල උපරිම චාලක ශක්තිය සහ එය නැවැත්වීමට යෙදිය යුතු නැවතුම් විභවය (V_s) අතර සම්බන්ධය.

Kmax=eVs\displaystyle K_{max} = e V_s
Kmaxඋපරිම චාලක ශක්තිය (J)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

උපරිම චාලක ශක්තිය හා නැවතුම් විභවය (Maximum Kinetic Energy and Stopping Potential)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ප්‍රකාශ විද්යුත් ආචරණයේදී පිටවන ඉලෙක්ට්‍රෝනවල උපරිම චාලක ශක්තිය සහ එය නැවැත්වීමට යෙදිය යුතු නැවතුම් විභවය (V_s) අතර සම්බන්ධය.

සමීකරණයේ සංකේත:

Kmax=eVsK_{max} = e V_s
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #33යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අයින්ස්ටයින්ගේ ප්‍රකාශ විද්යුත් සමීකරණය (Einstein's Photoelectric Equation)

පතිත ෆෝටෝනයක ශක්තිය, ලෝහයේ කාර්ය ශ්‍රිතය සහ පිටවන ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ උපරිම චාලක ශක්තිය අතර ශක්ති සංස්ථිති සම්බන්ධය.

hf=ϕ+Kmax\displaystyle hf = \phi + K_{max}
fසංඛ්‍යාතය (Hz)ϕකාර්ය ශ්‍රිතය (J)Kmaxඋපරිම චාලක ශක්තිය (J)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අයින්ස්ටයින්ගේ ප්‍රකාශ විද්යුත් සමීකරණය (Einstein's Photoelectric Equation)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පතිත ෆෝටෝනයක ශක්තිය, ලෝහයේ කාර්ය ශ්‍රිතය සහ පිටවන ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ උපරිම චාලක ශක්තිය අතර ශක්ති සංස්ථිති සම්බන්ධය.

සමීකරණයේ සංකේත:

hf=ϕ+Kmaxhf = \phi + K_{max}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #34දෝලන & තරංග

ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength)

v ප්‍රවේගයෙන් චලනය වන m ස්කන්ධයක් ඇති අංශුවක් සමග බැඳී ඇති පදාර්ථ තරංගයේ තරංග ආයාමය.

λ=hp=hmv\displaystyle \lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{mv}
λतरංග ආයාමය (m)pගම්‍යතාව (kg m s⁻¹)mස්කන්ධය (kg)vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයදෝලන & තරංග

ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

v ප්‍රවේගයෙන් චලනය වන m ස්කන්ධයක් ඇති අංශුවක් සමග බැඳී ඇති පදාර්ථ තරංගයේ තරංග ආයාමය.

සමීකරණයේ සංකේත:

λ=hp=hmv\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{mv}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #35යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

චාලක ශක්තිය ඇසුරෙන් ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength using Kinetic Energy)

K චාලක ශක්තියක් ඇති අංශුවක පදාර්ථ තරංග ආයාමය ගණනය කිරීම.

λ=h2mK\displaystyle \lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}
λतरංග ආයාමය (m)mස්කන්ධය (kg)Eₖචාලක ශක්තිය (J)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

චාලක ශක්තිය ඇසුරෙන් ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength using Kinetic Energy)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

K චාලක ශක්තියක් ඇති අංශුවක පදාර්ථ තරංග ආයාමය ගණනය කිරීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

λ=h2mK\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #36යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ත්වරක විභවය ඇසුරෙන් ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength using Accelerating Potential)

V විභව අන්තරයක් මගින් නිශ්චලතාවයේ සිට ත්වරණය කළ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය.

λ=h2mVe\displaystyle \lambda = \frac{h}{\sqrt{2mVe}}
λतरංග ආයාමය (m)mස්කන්ධය (kg)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ත්වරක විභවය ඇසුරෙන් ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය (De Broglie Wavelength using Accelerating Potential)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

V විභව අන්තරයක් මගින් නිශ්චලතාවයේ සිට ත්වරණය කළ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ඩි බ්‍රොග්‍ලි තරංග ආයාමය.

සමීකරණයේ සංකේත:

λ=h2mVe\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mVe}}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #37දෝලන & තරංග

X-කිරණ අවම තරංග ආයාමය (X-Ray Minimum Wavelength)

V විභවයකින් ත්වරණය කළ ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින් නිපදවිය හැකි X-කිරණවල (සන්තතික වර්ණාවලියේ) අවම තරංග ආයාමය.

λmin=hceV\displaystyle \lambda_{min} = \frac{hc}{eV}
λतरංග ආයාමය (m)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයදෝලන & තරංග

X-කිරණ අවම තරංග ආයාමය (X-Ray Minimum Wavelength)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

V විභවයකින් ත්වරණය කළ ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින් නිපදවිය හැකි X-කිරණවල (සන්තතික වර්ණාවලියේ) අවම තරංග ආයාමය.

සමීකරණයේ සංකේත:

λmin=hceV\lambda_{min} = \frac{hc}{eV}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #38යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අයින්ස්ටයින්ගේ ස්කන්ධ-ශක්ති සමීකරණය (Einstein's Mass-Energy Equivalence)

පදාර්ථයේ ස්කන්ධය ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වීමේදී මුක්ත වන මුළු ශක්ති ප්‍රමාණය.

E=mc2\displaystyle E = mc^2
Eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවmස්කන්ධය (kg)cවිශිෂ්ට තාප ධාරිතාව (J kg⁻¹ K⁻¹)
SI UnitJJ
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අයින්ස්ටයින්ගේ ස්කන්ධ-ශක්ති සමීකරණය (Einstein's Mass-Energy Equivalence)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පදාර්ථයේ ස්කන්ධය ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වීමේදී මුක්ත වන මුළු ශක්ති ප්‍රමාණය.

සමීකරණයේ සංකේත:

E=mc2E = mc^2
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #39යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ස්කන්ධ දෝෂය (Mass Defect)

න්යෂ්ටියක් සෑදීමේදී නිදහස් නියුක්‍ලියෝනවල මුළු ස්කන්ධයත්, සෑදුණු න්යෂ්ටියේ ස්ත්ය ස්කන්ධයත් (M) අතර ඇති වෙනස.

Δm=Zmp+(A−Z)mn−M\displaystyle \Delta m = Z m_p + (A-Z) m_n - M
ρඝනත්වය (kg m⁻³)mස්කන්ධය (kg)Vපරිමාව (m³) හෝ විභවය (V)
SI Unitkg/ukg / u
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ස්කන්ධ දෝෂය (Mass Defect)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

න්යෂ්ටියක් සෑදීමේදී නිදහස් නියුක්‍ලියෝනවල මුළු ස්කන්ධයත්, සෑදුණු න්යෂ්ටියේ ස්ත්ය ස්කන්ධයත් (M) අතර ඇති වෙනස.

සමීකරණයේ සංකේත:

Δm=Zmp+(A−Z)mn−M\Delta m = Z m_p + (A-Z) m_n - M
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #40යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

න්යෂ්ටික බන්ධන ශක්තිය (Nuclear Binding Energy)

න්යෂ්ටියක ස්කන්ධ දෝෂය හේතුවෙන් පවතින බන්ධන ශක්තිය. ප්‍රායෝගිකව 1 u සඳහා 931.5 MeV යොදා ගණනය කෙරේ.

BE=Δm×c2\displaystyle BE = \Delta m \times c^2
Eවිතතිය (m) හෝ විමෝචකතාවmස්කන්ධය (kg)
SI UnitJ(orMeV)J (or MeV)
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

න්යෂ්ටික බන්ධන ශක්තිය (Nuclear Binding Energy)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

න්යෂ්ටියක ස්කන්ධ දෝෂය හේතුවෙන් පවතින බන්ධන ශක්තිය. ප්‍රායෝගිකව 1 u සඳහා 931.5 MeV යොදා ගණනය කෙරේ.

සමීකරණයේ සංකේත:

BE=Δm×c2BE = \Delta m \times c^2
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #41යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ නියමය (Law of Radioactive Decay - Differential)

යම් මොහොතක විකිරණශීලී සාම්පලයක ක්ෂය වීමේ සීඝ්‍රතාව එම මොහොතේ පවතින න්යෂ්ටි ගණනට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

dNdt=−λN\displaystyle \frac{dN}{dt} = -\lambda N
Nවායු මවුල ප්‍රමාණයtකාලය (s)λतरංග ආයාමය (m)
SI Units−1s^{-1}
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ නියමය (Law of Radioactive Decay - Differential)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

යම් මොහොතක විකිරණශීලී සාම්පලයක ක්ෂය වීමේ සීඝ්‍රතාව එම මොහොතේ පවතින න්යෂ්ටි ගණනට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.

සමීකරණයේ සංකේත:

dNdt=−λN\frac{dN}{dt} = -\lambda N
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #42යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සාම්පලයක සක්‍රියතාව (Activity of a Sample)

යම් මොහොතක පවතින න්යෂ්ටි ගණන (N) සහ ක්ෂය නියතය (\lambda) භාවිතයෙන් එම මොහොතේ සක්‍රියතාව සෙවීම.

A=λN\displaystyle A = \lambda N
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)λतरංග ආයාමය (m)Nවායු මවුල ප්‍රමාණය
SI UnitBqBq
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සාම්පලයක සක්‍රියතාව (Activity of a Sample)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

යම් මොහොතක පවතින න්යෂ්ටි ගණන (N) සහ ක්ෂය නියතය (\lambda) භාවිතයෙන් එම මොහොතේ සක්‍රියතාව සෙවීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

A=λNA = \lambda N
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #43යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ සමීකරණය (Radioactive Decay Equation for Nuclei)

ආරම්භයේදී N_0 න්යෂ්ටි ගණනක් තිබූ සාම්පලයක t කාලයකට පසු ඉතිරි වී ඇති විකිරණශීලී න්යෂ්ටි සංඛ්‍යාව (N).

N=N0e−λt\displaystyle N = N_0 e^{-\lambda t}
Nවායු මවුල ප්‍රමාණයλतरංග ආයාමය (m)tකාලය (s)
SI Unit−-
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ සමීකරණය (Radioactive Decay Equation for Nuclei)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ආරම්භයේදී N_0 න්යෂ්ටි ගණනක් තිබූ සාම්පලයක t කාලයකට පසු ඉතිරි වී ඇති විකිරණශීලී න්යෂ්ටි සංඛ්‍යාව (N).

සමීකරණයේ සංකේත:

N=N0e−λtN = N_0 e^{-\lambda t}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #44යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සක්‍රියතාව සඳහා ක්ෂය වීමේ සමීකරණය (Activity Decay Equation)

ආරම්භක සක්‍රියතාව A_0 වන සාම්පලයක t කාලයකට පසු පවතින සක්‍රියතාව (A) ගණනය කිරීම.

A=A0e−λt\displaystyle A = A_0 e^{-\lambda t}
Pක්ෂමතාව (W) හෝ පීඩනය (Pa)λतरංග ආයාමය (m)tකාලය (s)
SI UnitBqBq
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

සක්‍රියතාව සඳහා ක්ෂය වීමේ සමීකරණය (Activity Decay Equation)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

ආරම්භක සක්‍රියතාව A_0 වන සාම්පලයක t කාලයකට පසු පවතින සක්‍රියතාව (A) ගණනය කිරීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

A=A0e−λtA = A_0 e^{-\lambda t}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #45යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අර්ධ ආයු කාලය (Half-life)

විකිරණශීලී ද්‍රව්යයක ආරම්භක න්යෂ්ටි සංඛ්යාවෙන් හරි අඩක් ක්ෂය වී යාමට ගතවන කාලය.

T1/2=ln⁡2λ=0.693λ\displaystyle T_{1/2} = \frac{\ln 2}{\lambda} = \frac{0.693}{\lambda}
Tනිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය (K)λतरංග ආයාමය (m)
SI Unitss
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

අර්ධ ආයු කාලය (Half-life)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

විකිරණශීලී ද්‍රව්යයක ආරම්භක න්යෂ්ටි සංඛ්යාවෙන් හරි අඩක් ක්ෂය වී යාමට ගතවන කාලය.

සමීකරණයේ සංකේත:

T1/2=ln⁡2λ=0.693λT_{1/2} = \frac{\ln 2}{\lambda} = \frac{0.693}{\lambda}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #46යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කාබන් දිනැයුම කාලය (Carbon Dating Time Equation)

පුරාවිද්යාත්මක සාම්පලවල වයස නිර්ණය කිරීම සඳහා කාබන්-14 සක්‍රියතාව ඇසුරෙන් කාලය (t) සෙවීම.

t=1λln⁡(A0A)\displaystyle t = \frac{1}{\lambda} \ln\left(\frac{A_0}{A}\right)
tකාලය (s)λतरංග ආයාමය (m)
SI Units/Yearss / Years
ප්‍රායෝගික උදාහරණයයාන්ත්‍ර විද්‍යාව

කාබන් දිනැයුම කාලය (Carbon Dating Time Equation)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

පුරාවිද්යාත්මක සාම්පලවල වයස නිර්ණය කිරීම සඳහා කාබන්-14 සක්‍රියතාව ඇසුරෙන් කාලය (t) සෙවීම.

සමීකරණයේ සංකේත:

t=1λln⁡(A0A)t = \frac{1}{\lambda} \ln\left(\frac{A_0}{A}\right)
අන්තර්ක්‍රියාකාරී
FORMULA #47විද්‍යුත් & චුම්භක

චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් තුළ ආරෝපිත අංශුවක ගමන් පථයේ අරය (Radius of Charged Particle in Magnetic Field)

B චුම්භක ස්‍රාව ඝනත්වයක් තුළ v ප්‍රවේගයෙන් ගමන් කරන q ආරෝපණයක් ඇති අංශුවක වෘත්තාකාර පථයේ අරය. (අංශු ත්වරකවලදී භාවිත වේ).

r=mvqB\displaystyle r = \frac{mv}{qB}
rVariablemස්කන්ධය (kg)vඅවසාන ප්‍රවේගය (ms⁻¹)qආරෝපණය (C)Bචුම්භක ක්ෂේත්‍රය (T)
SI Unitmm
ප්‍රායෝගික උදාහරණයවිද්‍යුත් & චුම්භක

චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් තුළ ආරෝපිත අංශුවක ගමන් පථයේ අරය (Radius of Charged Particle in Magnetic Field)

භෞතික රාශි විග්‍රහය

B චුම්භක ස්‍රාව ඝනත්වයක් තුළ v ප්‍රවේගයෙන් ගමන් කරන q ආරෝපණයක් ඇති අංශුවක වෘත්තාකාර පථයේ අරය. (අංශු ත්වරකවලදී භාවිත වේ).

සමීකරණයේ සංකේත:

r=mvqBr = \frac{mv}{qB}
අන්තර්ක්‍රියාකාරී