ආපසු Dashboard එකට
Unit 01
මිනුම (Measurement) - අධ්යයන පිටුව
සම්පත් පොතේ සාරාංශය සහ විභාග මට්ටමේ අතථ්ය පරීක්ෂණ මෙතැනින් ඉගෙන ගන්න.
සම්පත් පොත් මූලික සංකල්ප
- • මූලික රාශි 7: දිග (m), ස්කන්ධ (kg), කාලය (s), උෂ්ණත්වය (K), විද්යුත් ධාරාව (A), පදාර්ථ ප්රමාණය (mol), දීප්ත තීව්රතාව (cd).
- • ප්රතිශත දෝෂය: මනිනු ලබන අගය විශාල වන විට ප්රතිශත දෝෂය අඩු වේ. (මීටර රූලකින් 10 m මැනීම 10 cm මැනීමට වඩා නිරවද්ය වේ).
- • ගෝලමාන සූත්රය: වක්රතා අරය R = a² / 6h + h / 2 (තාච්චියක වක්රතාව මැනීමට යොදා ගත හැක).
Paper Marking රහස් (Exam Traps)
⚠️ රැචට්ටුවේ (Ratchet) කාර්යය:වස්තුව මත අනවශ්ය තෙරපුමක් ඇතිවීම වැළැක්වීම හෝ වස්තුව විරූපණය වීම වැළැක්වීම. (මෙය විභාගයට නිතරම අසන ප්රශ්නයකි!)
⚠️ කම්බියක විෂ්කම්භය මැනීම:කම්බිය සැබෑ සිලින්ඩරයක් දැයි බැලීමට එය 90° කින් කරකවා වෙනස් ස්ථාන කිහිපයකින් මිනුම් ලබාගත යුතුය.
📘 සම්පත් පොත් සාරාංශය: මිනුම
ප්රධාන අර්ථ දැක්වීම්:
- මූලික රාශි (Base Quantities): වෙනත් කිසිදු භෞතික රාශියක් ඇසුරෙන් ප්රකාශ කළ නොහැකි, ස්වාධීන රාශීන් ය.
- ව්යුත්පන්න රාශි (Derived Quantities): මූලික රාශි දෙකක් හෝ කිහිපයක් ගුණ කිරීමෙන් හෝ බෙදීමෙන් ලබා ගන්නා රාශීන් ය.
වැදගත් කරුණු:
- SI ඒකක පද්ධතියේ මූලික රාශි 7ක් සහ පරිපූරක රාශි 2ක් ඇත (තල කෝණය සහ ඝන කෝණය).
- ඒකක ලිවීමේදී බහු වචන භාවිත නොකෙරේ (උදා: 5 kg මිස 5 kgs නොවේ).
⚠️ විශේෂ සටහන් (Exam Traps):
ගුණිතයක් ලෙස ඒකක ලිවීමේදී මූල ඒකක අතර එක් පරතරයක් (Space) අනිවාර්යයෙන් තැබිය යුතුය (උදා: 10 m s⁻¹ නිවැරදිය, 10 ms⁻¹ යනු තත්පරයට මිලිමීටර නොව ප්රතිලෝම මිලි තත්පර වේ).
| භෞතික රාශිය | SI ඒකකය | සංකේතය |
|---|---|---|
| දිග (Length) | මීටරය | m |
| ස්කන්ධය (Mass) | කිලෝග්රෑමය | kg |
| කාලය (Time) | තත්පරය | s |
| උෂ්ණත්වය (Temperature) | කෙල්විනය | K |
| විද්යුත් ධාරාව (Electric Current) | ඇම්පියරය | A |
| පදාර්ථ ප්රමාණය | මවුලය | mol |
| දීප්ත තීව්රතාව | කැන්ඩෙලාව | cd |
ප්රධාන අර්ථ දැක්වීම්:
මාන (Dimensions): භෞතික රාශියක් මූලික රාශිවලට බැඳී ඇති ආකාරය දක්වන සංකේතාත්මක ප්රකාශනයකි.
සමීකරණ:
මාන සමජාතීයතාව: a = bc + d/e සමීකරණයක් නම්, [a] = [bc] = [d/e] විය යුතුමය.
⚠️ විශේෂ සටහන් (Exam Traps):
මාන විශ්ලේෂණය භාවිතයෙන් සමීකරණයක ඇති නියතවල (Constants) අගය සෙවිය නොහැක.
ප්රධාන අර්ථ දැක්වීම්:
- ඒකාංග දෝෂ (Systematic Errors): උපකරණයේ දෝෂ හෝ වැරදි පරිහරණය නිසා එක් දිශාවකට පමණක් සිදුවන දෝෂ.
- අහඹු දෝෂ (Random Errors): පරීක්ෂණයේ නිරීක්ෂණ ගන්නා විට අහඹු ලෙස සිදුවන දෝෂ. මධ්යන්යය ගැනීමෙන් මෙය අවම කළ හැක.
- කුඩා ම මිනුම (Least Count): මිනුම් උපකරණයකින් ලබා ගත හැකි කුඩා ම මිනුමයි.
සමීකරණ:
ප්රතිශත දෝෂය = (නිරපේක්ෂ දෝෂය / මැනිය යුතු මිනුම) × 100%
⚠️ විශේෂ සටහන් (Exam Traps):
සාමාන්ය මීටර රූලක කුඩා ම මිනුම 1 mm වේ. ප්රතිශත දෝෂය 1% කට වඩා අඩුවෙන් තබා ගැනීමට නම් මීටර රූලෙන් මනින අවම දිග 100 mm (10 cm) විය යුතුය.
📐 මයික්රොමීටර ඉස්කුරුප්පු ආමාන අතථ්ය පරීක්ෂණය
මූලාංක දෝෂය (Zero Error) = -0.02 mm සහිත උපකරණයකි.
වස්තුවක් තෝරා රැචට්ටුව (Ratchet) මගින් සිර කරන්න. එවිට උපකරණයේ මිනුම් දර්ශනය වනු ඇත.